1. SKIP_MENU
  2. SKIP_CONTENT
  3. SKIP_FOOTER
  • آخرین بروزرسانی: یکشنبه 25 فوریه 2018. برابر با یکشنبه, 06 اسفند 1396

علی اصغر حقدار

دولت مشروطه، پارلمان و حقوق ملت از دیدگاه فروغی (7)

  حدود و قیود مذكوره‌ به‌ توسط‌ قوانین‌ معین‌ می‌شود و قانون‌ نباید منع‌ كند مگر آنچه‌ را كه‌ واقعاً برای‌ هیئت‌ اجتماعیه‌ مضر باشد و هیچكس‌ نباید دیگری‌ را به‌ ارتكاب‌ عملی‌ كه‌ موجب‌ ممنوع‌ است‌ مجبور نماید. نباید تصور كرد كه‌ قید قانون‌ مردم‌ را از آزادی‌ محروم‌ می‌نماید، بلكه‌ وجود قانون‌ برای‌ حصول‌ آزادی‌ لازم‌ است‌، زیراكه‌ اگر مردم‌ خودسر باشند به‌ حقوق‌ یكدیگر تعدی‌ می‌كنند و در آن‌ صورت‌ البته‌ هر كس‌ بنده‌ آن‌ می‌شود كه‌ قوی‌تر از خود او باشد. پس‌ باید اطاعت‌ قانون‌ كنیم‌ تا به‌ بندگی‌ مردم‌ مبتلا نشویم‌.

بیشتر بخوانید ...

محمد علی فروغی و ساختارهای نوين مدنی (6)

  از اركان‌ اساسی‌ مدرنیته‌ كه‌ ذهن‌ واقع‌ بین‌ فروغی‌ را به‌ خود مشغول‌ داشت‌، حقوق‌ انسانی‌ و لایه‌های‌ همبسته‌ی‌ اجتماعی‌، سیاسی‌ و... آن‌ است‌ كه‌ محصولی‌ برآمده‌ از حقوق‌ طبیعی‌ دوره‌ی‌ روشنگری‌ و از پایه‌های‌ اصلی‌ حقوق‌ بشر جهانی‌ است‌؛ بر پایه‌ی‌ دریافت‌ فروغی‌ از مدرنیته‌: «كشوری‌ كه‌ قانون‌ نداشته‌ باشد از نظر روابط‌ دولت‌ با مردم‌ استبدادی‌ است‌، و از نظر روابط‌ مردم‌ با یكدیگر هرج‌ و مرج‌ است‌. از این‌رو می‌توانید استنباط‌ كنید كه‌ كشور بی‌قانون‌ خیلی‌ كم‌ است‌ و شاید هیچ‌ نباشد، و اگر احیاناً مملكتی‌ در وقتی‌ از اوقات‌ بی‌قانون‌ باشد دوام‌ نمی‌كند، چون‌ مردم‌ با هرج‌ و مرج‌ نمی‌توانند آسایش‌ داشته‌ باشند، و اگر آسایش‌ از مردم‌ سلب‌ شد یا از داخلة‌ خود كشور یا از خارجه‌ قوة‌ پیدا می‌شود كه‌ هرج‌ و مرج‌ را موقوف‌ كند، یعنی‌ قانونی‌ میان‌ مردم‌ برقرار سازد.»(حقوق‌ در ایران‌1353،ص‌332) با این‌ نگرش‌ حقوق‌ و بازنگری‌ به‌ مسائل‌ سیاسی‌ جدید، زمینه‌ی‌ دیگری‌ از نگاه‌ منظومه‌ای‌ محمد علی‌ فروغی‌ را به‌ خود اختصاص‌ داده‌اند؛ برای‌ بنیان‌ ایده‌های‌ مدرن‌ سیاسی‌ و توجه‌ به‌ محوریت‌ حقوق‌ اجتماعی‌ و سیاسی‌ انسانی‌ كه‌ در دنیای‌ نوین‌ زیست‌ می‌كند، به‌ مفاهیم‌ اساسی‌ و پایه‌ای‌ می‌پردازد و به‌ همین‌ منظور نخستین‌ رساله‌ی‌ حقوق‌ اساسی‌ را در زبان‌ فارسی‌ تدوین‌ می‌كند؛ فروغی‌ در عین‌ حال‌ برای‌ مستند كردن‌ ایده‌هایش‌ مبنی‌ بر این‌ كه‌ حقوق‌ جدید چه‌ اهمیتی‌ دارد، به‌ شرایطی‌ اشاره‌ دارد كه‌ در دوره‌ی‌ استقرار اولیه‌ی‌ مشروطیت‌ از نظر آشفتگی‌ حقوقی‌، ایران‌ در آن‌ گرفتار بود و آن‌ دوران‌ را برای‌ اثبات‌ اهمیت‌ توجه‌ به‌ حقوق‌ به‌ تصویر می‌كشد: «در دو سه‌ سال‌ اول‌ این‌ دورة‌ جدید مجلس‌ شورای‌ ملی‌ و طرفداران‌ آن‌ گرفتار كشمكش‌ با مخالفین‌ بودند، و با آنكه‌ اصل‌ مقصود از آن‌ تغییر وضع‌، استقرار عدالت‌، تشخیص‌ حقوق‌ و جریان‌ دادن‌ آن‌ بود مجال‌ نشد كه‌ در این‌ زمینه‌كاری‌ صورت‌ بگیرد، تا اینكه‌ سلطنت‌ مفتضح‌ محمّد علی‌میرزا ـ چنانكه‌ مطلع‌ هستید ـ خاتمه‌ یافت‌ و دورة‌ دوم‌ مجلس‌ شورای‌ ملی‌ فرارسید، و موقع‌ شد كه‌ به‌ اصل‌ مطلب‌ یعنی‌ تأسیس‌ و تثبیت‌ حقوق‌ پرداخته‌ شود و سزاوار این‌ بود كه‌ این‌ كار توسط‌ وزارت‌ عدلیه‌ صورت‌ بگیرد. وزارت‌ عدلیه‌ هم‌ تأسیس‌ شده‌ بود، چند محكمه‌ هم‌ برای‌ رسیدگی‌ به‌ دعاوی‌ مردم‌ بر یكدیگر تشكیل‌ داده‌ بودند، اما نمی‌توانید تصور كنید كه‌ چه‌ مشكلات‌ لاینحل‌ در كار بود. اولاً حصول‌ این‌ مقصود متوقف‌ بود بر اینكه‌ دولت‌ و رجال‌ مملكت‌ طرفدار عدلیه‌ و مقوّی‌ آن‌ باشند، متأسفانه‌ برعكس‌ بود زیرا كه‌ اكثر كسانی‌ كه‌ آن‌ زمان‌ رجال‌ و منتفذین‌ كشور بودند به‌ زور و غصب‌ و اجحاف‌ اموالی‌ به‌دست‌ آورده‌ بودند و می‌ترسیدند كه‌ اگر قوة‌ قضائیه‌ كشور مقتدر و محترم‌ باشد مدعیان‌ ایشان‌ آن‌ اموال‌ را از دست‌ آنها بیرون‌ آورند، بنابراین‌ از قوة‌ قضائیه‌ تقویت‌ نمی‌كردند سهل‌ است‌ تا می‌توانستند در ضعیف‌ و بی‌آبرو كردن‌ و خرابی‌ آن‌ می‌كوشیدند و شرح‌ این‌ قسمت‌ هم‌ به‌ قدری‌ طولانی‌ است‌ كه‌ باید از آن‌ صرف‌ نظر كنم‌. مشكل‌ دوم‌ اینكه‌ تأسیس‌ و تشكیل‌ یك‌ قوة‌ قضائیه‌ خوب‌ مقتدر محترم‌ حتماً و بالضروره‌ لوازمی‌ دارد كه‌ همة‌ آنها را فاقد بودیم‌.»(حقوق‌ در ایران‌1353،ص‌344)

بیشتر بخوانید ...

یادمان داریوش همایون

  زنده یاد داریوش همایون نمادی از بازسازی فرهنگ سیاسی ایران در عصر آشنایی با مدرنیته است که توانست با گذار از آرمان‌گرایی سیاسی و رمانتیسم جوانی، به دگردیسی اندیشگی تن داده و در گذار از آموزه‌های پان ایرانیستی تا مأوا گرفتن در لیبرال دموکراسی، بازآفرینی خردمندانه ناسیونالیستی را در طول عمر پر بار و سراسر حادثه سیاسی و رویدادهای فرهنگی و اجتماعی ایران زمین، به محک آزمون و تجربه گذارد؛ بلافاصله باید اشاره کرد که با بازسازی اندیشه سیاسی، داریوش همایون به مدرنیسم ادبی در نوشتن از سیاست و تاریخ ایران موفق بوده و به جرئت می‌توان از «ادبیات سیاسی داریوش همایون» نوشت و شکل و صورت نوشتاری وی را از این نگرش به تأمل گذاشت.

بیشتر بخوانید ...

بازار آزاد و اقتصاد ملی در اندیشه‌های فروغی (5)

  پس‌ مالكیت‌ به‌ وجود آورنده‌ی‌ ثروت‌ است‌ و ثروت‌ هر آن‌ چیزی‌ است‌ كه‌ به‌ رفع‌ احتیاجات‌ بشری‌ و تأمین‌ رفاه‌ و آسایش‌ او منجر شود؛ در واقع‌ «انسان‌ هر وقت‌ چیز مفیدی‌ را تملك‌ نماید تولید ثروت‌ می‌نماید، یا چیزی‌ را كه‌ در تملك‌ او هست‌ مفید كند، یا اگر مفید باشد بر فایده‌ی‌ آن‌ بیفزاید.» (اصول‌ علم‌ ثروت‌ ملل‌1377، ص‌27) اما ثروت‌ چگونه‌ و از چه‌ راه‌هایی‌ به‌ دست‌ می‌آید؟ «بدون‌ دو چیز تولید ثروت‌ ممكن‌ نمی‌شود: یكی‌ ماده‌ كه‌ باید تبدیل‌ و تحویل‌ یابد؛ دیگری‌ زحمت‌ انسانی‌ كه‌ باید آن‌ ماده‌ را تبدیل‌ و تحویل‌ دهد.» (اصول‌ علم‌ ثروت‌ ملل‌1377، ص‌28) در نهایت‌ به‌كمك‌ اسباب‌ خارجی‌، سرمایه‌ و كار مولد ثروت‌ در دنیای‌ صنعتی‌ بشمار می‌روند. فروغی‌ لوازم‌ تولید ثروت‌ را در سه‌ چیز می‌داند: «اول‌ طبیعت‌، یعنی‌ اولاً اشیاء و موادی‌ كه‌ خداوند خلق‌ كرده‌ و انسان‌ آن‌ را تبدیل‌ و تحویل‌ می‌نماید؛ ثانیاً قوای‌ طبیعی‌ كه‌ در این‌ كار ممد عمل‌ انسان‌ می‌شود. دویم‌ كار، كه‌ عبارت‌ است‌ از سعی‌ انسان‌ در تولید ثروت‌. سیم‌ سرمایه‌، كه‌ نتیجه‌ی‌ كار سابق‌ است‌ و جمع‌ و ذخیره‌ شده‌ برای‌ اینكه‌ قوه‌ی‌ انسان‌ را در تولید ثروت‌ زیاد كند.» (اصول‌ علم‌ ثروت‌ ملل‌1377، ص‌29)

بیشتر بخوانید ...

محمد علی فروغی و ساختارهای نوین مدنی (4)

  در بنیان‌ اندیشگی‌ دنیای‌ جدید فروغی‌ از علوم‌ طبیعی‌ نیز غافل‌ نیست‌. او به‌ درستی‌ می‌داند كه‌ فیزیك‌ نیوتنی‌ و زیست‌شناسی‌ تكاملی‌ داروین‌ در شكل‌گیری‌ اندیشه‌ی‌ مدرن‌ دارای‌ اهمیت‌ هستند؛ بنابراین‌ با صراحت‌ می‌گوید: «من‌ به‌ فلسفه‌ تكامل‌ یا نشو و ارتقا یا رأی‌ تحول‌ انواع‌ موجودات‌ معتقدم‌ و گمان‌ دارم‌ هركس‌ درست‌ مطالعه‌ كرده‌ و منصف‌ باشد اصول‌ و كلیات‌ آن‌ را لااقل‌ تصدیق‌ خواهد كرد.»(اندیشه‌ دور و دراز1353،ص‌38)

بیشتر بخوانید ...

برگه درخواست عضویت
ایمیل دبیرخانه حزب
این آدرس ایمیل توسط spambots حفاظت می شود. برای دیدن شما نیاز به جاوا اسکریپت دارید

با ما همراه باشید

کتاب‌های علی‌اصغر حقدار

آخرین مقالات درج شده جدید

مشروطه ایرانی و گفتمان ملی…

22 بهمن و خیزش مردم ایران…

تلاش بیهوده حجاریان…

هفدهم ماه دی، روز زن در ایران…

بیانیه جبهه ایران‌گرایان در پشتیبانی از تظاهرات گسترده مردم در ایران…

مقالات دگراندیشان جدید

مشکل، مردم ایران نیستند؛ رژیم جانی‌شان است…

قیام ملی نقاب (نجات قیام ایران بزرگ)…

آیت‌الله مایک؛ آمریکاییِ مسلمان‌شده‌، رئیس جدید میز ایران سازمان سیا…

ایران را چرا باید دوست داشت؟…

در باغ وحش آخوندها!…

مقالات هم‌اندیشان جدید

بحثی در مقوله رفراندوم درخواستی و بیانیه پانزده اصلاح‌طلب پشیمان…

آیا هدف روسیه تبدیل ایران به یک «حکومت اقماری» است؟…

مارتین لوتر: مردی که به قرون‌وسطی فرمان ایست داد…

تشدید «جنگ سرد» در مناسبات آمریکا و ایران…

جشن مهرگان، تجدید پیمان با مهر و روشنایی…